20 Haziran 2012 Çarşamba

MISIR'IN TEK KADIN FİRAVUNU HATŞEPSUT


Mısır'da kadın hükümdarlığı denilince ilk akla gelen isim kuşkusuz Kleopatra'dır. Zekası ve güzelliğiyle Roma'nın en önemli adamlarını bile dize getirmiş bu kadın aslında Mısırlı değil Yunandı. Ve firavun değil kraliçeydi.

Aklınıza gelen diğer isim de Mısır firavunu IV.Amenhotep'in (Akhenaton) karısı Nefertiti'dir. Güzelliğiyle ünlü Nefertiti de bir kraliçeydi ama o da aslen Mısırlı değildir. Med kralının kızıdır.

Ve Mısır da bir tane daha çok güçlü kadın figürü var ki adı Hatşepsut. Hatçepsut olarak da bilinir. Ve bu kadın bir kraliçe değil bir FİRAVUNdu. Ne yazık ki Kleopatra ya da Nefertiti kadar bilinmez. İsminin fazla hatırlanmamasının nedeni, kendisinden sonra gelenlerin bağnazlığının sonucu olarak, isminin ve erkek gibi giyindiği takma sakallı figürlerinin tarih kayıtlarından silinmesidir.

Kimdir bu Hatşepsut?

Annesi Ahmose (Ahmos/Yahmos) babası I. Thutmose'dir (Tutmos/Akheperkhare) Hatşepsut'un iktidarda bulunduğu zaman dilimi konusunda çeşitli görüşler vardır. Bunlara göre en erken MÖ. 1503 yılında iktidara gelmiş ve en geç MÖ. 1445 iktidarı son ermiştir. Hükümdarlığı aşağı yukarı 22 yıl sürmüştür. Hüküm sürdüğü yıllarda halkı tarafından oldukça sevilmiştir. Genelde barışçıl bir politika izlemiş, sadece isyan bastırmak için sefere çıkmıştır. Seferlerde elinde kılıçla en önde savaştığı söylenir.

Babasına çok düşkün ve hareketli bir kız olan Hatşepsut üvey kardeşiyle, babası I.Tutmosis'in Mutnofret'ten olan oğlu II.Tutmosis ile evlendirildi. (Aslında babaları bir olduğu için öz kardeş oluyorlar ancak nedense Mısır kayıtlarında bu durum hep üvey kardeşlik olarak betimlenmiştir) II.Tutmosis, bir dansöz olan Aset`i ikinci eş olarak aldı. Aset'le aynı zamanda hamile kalan Hatşepsut ikinci kız çocuğunu, Aset ise ilk oğlan çocuğu III.Tutmosis'i doğurdu. Onu kendi oğlu gibi seven Hatşepsut, kızlarının kendisinin aksine, çok narin olmalarından hoşlanmazdı. Eşi II.Tutmosis öldükten sonra, yerine geçmesi gereken III.Tutmosis'in yaşı küçük olduğundan Hatşepsut kral naibi olarak kendini firavun ilan etti. Erkek kıyafetleri giyip, yüzüne takma sakal taktı. (Takma sakal takmak firavun geleneğidir) Mısır tarihinde naip ilan edilen ilk kadındır. Zaten üvey oğlu III.Tutmosis Suriye'de savaş eğitimi almış ve savaşmak, orduyu komuta etmek gibi işler ona hep zevk vermiştir ki Mısır'da oturup devlet işleri gibi sıkıcı işlerle uğraşmak istememiştir.

Hatşepsut'un Servan adında bir sevgilisi vardı ve sevgilisi danışmanı ya da veziri gibiydi. Yaşarken hemen hemen hiç ayrılmamışlardır. Hatta Hatşepsut'un Krallar Vadisi'ndeki mezarının, vadinin en derin mezarlarından biri olması, onun Servan'ın mezarına daha yakın olma isteğiyle açıklanır. 

Ölüm nedeni hakkında pek çok görüş vardır. Kemik kanseri, diş apsesinin kansere çevirmesi, şeker hastası olduğu ya da kemik kanseri yüzünden 50 yaşlarında öldüğü düşünülüyor. III.Tutmosis'in Servan ve arkadaşlarını öldürmesi yüzünden zehir içerek intihar ettiği de söylenir. Öldükten sonra yerine geçen III.Tutmosis az önce bahsettiğim gibi Hatşepsut'un adını tarih kaynaklarından sildirmeye uğraşmıştır. Hatşepsut hakkındaki yazıları kazıtmış ya da taşlarla kapatmaya çalışmıştır.

Tapınağı Anıtkabir'in mimarisine ilham kaynağı olmuştur ve Mısır'da halkını tahtından daha çok seven tek hükümdardır. Hatşepsut her firavun gibi beş ayrı isme sahiptir. Bu beş farklı isim doğum adı, taht adı, Horus adı, Nebty adı ve Altın Horus adı altında toplanır.
Doğum adı: Khnumt-Amun Hatshepsut (Khnumt-Amun: Amun'a bağlı olan)
Hatshepsut: Asil kadınların önde geleni
Taht adı: Maat-ka-ra (Ra'nın ruhunun adaleti/doğruluğu)
Horus adı: Wesretkau (Ruhların(Ra'nın ruhlarının) gücü)
Nebty adı: Wadjrenput (Yılların gelişimi)
Altın Horus adı: Netjeretkhau (Görünüşün ilahiliği)

Mumyası 1903'te Howard Carter tarafından bulunmuştur. Haziran 2007'de Mısırlı arkeolog Profesör Zahi Hawass'ın yaptığı açıklamaya göre Kahire Müzesi'nde saklanan mumya Hatşepsut'a aittir.


Resmine bakarsak kadın sanırım mutlu ölmüş :)


Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme